🔴 ACİL UYARISI. Kanlı ya da kahve telvesi görünümlü kusma, ip veya yabancı cisim yutma şüphesi, bitki ya da ilaç teması, saatlerce süren tekrarlayan kusma, kusmaya eşlik eden halsizlik, nefes güçlüğü ve dişetlerinin solması beklenmez. Bu tablolarda en yakın veteriner kliniğine gecikmeden başvurun.
Kusma kedilerde neden bu kadar sık
Kediler kolay kusar. Bu, kusmanın önemsiz olduğu anlamına gelmez; yalnızca eşiğin düşük olduğunu gösterir. Sahiplerin en sık düştüğü hata, sık gördükleri bir şeyi normal saymaktır.
Kusmayı değerlendirirken üç soru işe yarar:
- Ne sıklıkta oluyor? Ayda bir kez ile günde üç kez arasında büyük fark vardır.
- Yanında başka ne var? İştahsızlık, halsizlik, kilo kaybı, ishal, saklanma.
- Ne çıkıyor? Yenen mama, sarı safra, köpüklü sıvı, kan, tüy, yabancı cisim parçası.
Bu üç başlığı not etmeniz, muayenede hekimin işini belirgin biçimde kolaylaştırır. Aşağıdaki çerçeve karar vermenize yardımcı olur; teşhis muayeneyle konur ve bu içerik veteriner muayenesinin yerine geçmez.
Beklenebilecek kusma
Bazı tablolar genellikle ciddi değildir ama yine de kaydedilmelidir:
- Çok hızlı yemeye bağlı kusma. Mama neredeyse hiç sindirilmemiş halde, yemekten kısa süre sonra çıkar. Kedi sonrasında normaldir ve yeniden yer.
- Seyrek tüy yumağı. Uzun tüylü kedilerde ara sıra görülür. Sıklaşıyorsa artık tüy yumağı sorunu değildir; tüy dökülmesinin normal sınırlarını kedilerde tüy dökülmesi yazısında anlattık.
- Mama değişikliğine bağlı kısa süreli tepki. Bu yüzden mama geçişi birkaç güne yayılarak yapılır.
Bu tablolarda bile tekrar eden bir düzen varsa, kontrolü ertelemeyin.
Gecikmeye gelmeyen tablolar
Aşağıdakiler "bir gün bekleyelim" denecek durumlar değildir:
Kusmukta kan. Taze kırmızı damarlar ya da kahve telvesine benzeyen koyu tanecikler, sindirim sisteminde kanama işareti olabilir.
Yabancı cisim şüphesi. Kediler ip, oltu, saç lastiği, iğne ve süs eşyası yutar. İp yutulduğunda bağırsak kendi üzerine katlanabilir; bu cerrahi bir acildir. Ağızdan ya da makattan sarkan ipi çekmeye çalışmayın — iç organlarda ağır hasar verebilirsiniz.
Zehir şüphesi. Bitki yaprağı, temizlik ürünü, antifriz, insan ilacı. Hangi maddeye, ne zaman temas ettiğini not edin; ambalajı yanınıza alın. Kendi başınıza kusturmaya çalışmayın: bazı maddelerde kusturmak hasarı büyütür.
Sürekli tekrarlayan kusma. Birkaç saat içinde art arda tekrarlayan kusma, hızla susuz kalmaya yol açar.
Kusmaya eşlik eden ağır belirtiler. Halsizliğin derinleşmesi, dengesiz yürüyüş, soluk ya da sarı renkte dişeti, nefes güçlüğü, karnın şiş ve gergin olması, idrar yapamama.
Öğürüp bir şey çıkaramama. Bu, kusmadan farklı bir tablodur ve ayrı değerlendirilir.
İştahsızlığın eşlik etmesi. Kediler aç kalmaya dayanıklı değildir. Yemeyen bir kedide karaciğeri ilgilendiren ciddi bir tablo gelişebilir. İştahsızlığın diğer nedenlerini iştahsızlık nedenleri yazısında topladık.
Evde yapılmaması gerekenler
İnsan ilacı vermeyin. Mide ilaçları, bulantı ilaçları ve ağrı kesiciler dahil. İnsanlar için üretilmiş pek çok etken madde kedilerde ağır zehirlenmeye yol açar; kedilerin bu maddeleri işleme kapasitesi insanlardan farklıdır.
Kusturmaya çalışmayın. Hangi durumda kusturmanın uygun olduğu bir hekim kararıdır.
Süt vermeyin. Yaygın bir ev yöntemidir ve çoğu kedide tabloyu kötüleştirir.
Uzun süre aç bırakmayın. İnternette dolaşan "yirmi dört saat aç bırakın" tavsiyesi kediler için risklidir.
Kliniğe giderken ne hazırlamalı
Muayeneye hazırlıklı gitmek, teşhis sürecini kısaltır:
- Kusmuğun fotoğrafı. Tuhaf gelebilir ama en işe yarar bilgidir. Mümkünse örneği kapalı bir kapta götürün.
- Zaman çizelgesi. İlk kusma ne zaman oldu, kaç kez tekrarladı, aralarda ne yedi ve içti.
- Temas listesi. Evde yeni bir bitki, temizlik ürünü, ilaç kutusu ya da mama değişikliği var mı?
- Kum kabı bilgisi. Son yirmi dört saatte idrar ve dışkı yaptı mı?
- İlaç ve mama bilgisi. Kullanılan her şey, takviyeler dahil.
Hazırlığın tamamını veterinere gitmeden önce hazırlık yazısında bulabilirsiniz.
Klinikte ne olur
Hekim önce fizik muayene yapar; susuzluk derecesini, karın hassasiyetini ve ağız içini değerlendirir. Gerekirse kan tahlili, röntgen ya da ultrason istenebilir. Yabancı cisim şüphesi varsa görüntüleme öne çıkar.
Tedavi, nedene göre değişir. Sıvı desteği, bulantı yönetimi ve altta yatan sorunun ele alınması gündeme gelebilir. Burada ilaç adı yazmıyoruz; bu kararlar muayene bulgularına bağlıdır.
Yaşa göre değişen eşik
Aynı kusma, her kedide aynı aciliyeti taşımaz.
Yavrularda eşik en düşüktür. Küçük bedende su ve şeker dengesi hızla bozulur; birkaç saatlik tekrarlayan kusma bile ciddi sonuç doğurabilir. Yavruda "sabahı bekleyelim" denmez.
Yetişkin ve sağlıklı kedilerde tek seferlik, sonrasında normal davranışın sürdüğü bir kusmada kısa izlem düşünülebilir. İzlem, hiçbir şey yapmamak demek değildir: su tüketimi, kum kabı ve iştah takip edilir.
Yaşlı kedilerde eşik yeniden düşer. Bu yaş grubunda böbrek, tiroit ve karaciğerle ilgili tablolar kusmayla kendini gösterebilir. Yaşlılık dönemi takibini yaşlı kedi ve köpek bakımı yazısında ele aldık.
Süregelen bir hastalığı olan ya da düzenli ilaç kullanan kedilerde de bekleme yapılmaz; kusma, tedavinin kendisiyle ilgili olabilir.
Tekrarlayan kusmayı ciddiye alın
Ayda birkaç kez kusan bir kedi, "kusan kedi" değildir; değerlendirilmemiş bir kedidir. Besin duyarlılığı, bağırsak iltihabı, böbrek ve tiroit sorunları, karaciğer hastalıkları ve iç parazitler bu tablonun arkasında olabilir. Yaşlı kedilerde liste uzar.
Kusma haftalardır sürüyorsa, kilo kaybı eşlik ediyorsa ya da su tüketiminde belirgin bir artış varsa randevu almayı ertelemeyin.
Özetle
Kedilerde kusma sık görülür ama tek başına "normal" etiketi hak etmez. Sıklığı, yanındaki belirtileri ve çıkan maddeyi not edin. Kan, ip, zehir şüphesi, tekrarlayan kusma ve halsizlik varsa beklemeyin. Evde ilaç denemek yerine kliniği arayın; doğru zamanlama bu tabloda tedaviden daha belirleyicidir.