🔴 ACİL UYARISI. Kanlı ya da siyah katran görünümlü dışkı, ishale eklenen tekrarlayan kusma, halsizlik ve ayakta duramama, karnın şişip gerilmesi, su içememek, yavru ya da yaşlı köpekte ishal, zehir veya yabancı cisim şüphesi: bunlar bekleme durumu değildir. En yakın veteriner kliniğine gecikmeden başvurun.
İshal neden bu kadar sık
İshal, bir hastalık değil bir belirtidir. Bağırsak, kendisini rahatsız eden şeyi hızla dışarı atmaya çalışır. Sebep basit bir yemek değişikliği olabileceği gibi, enfeksiyon, parazit, zehirlenme ya da yutulmuş bir cisim de olabilir.
Bu yüzden ilk iş, tabloyu ikiye ayırmaktır: genel durumu bozulmamış köpekteki kısa süreli ishal ile genel durumu bozan ishal. Bu ayrımı belirleyen şey, dışkının kendisi kadar köpeğin nasıl göründüğüdür.
Aşağıdaki çerçeve karar vermenize yardımcı olur; ancak teşhis muayeneyle konur ve bu içerik veteriner muayenesinin yerine geçmez.
Neye bakmalısınız
Köpeğin genel hali. Oynuyor mu, çağırınca kalkıyor mu, kuyruk sallıyor mu? Neşeli bir köpek ile bir köşede yatan köpek aynı tabloda değildir.
Su içiyor mu? Susuz kalma, ishalin en hızlı gelişen tehlikesidir. Küçük ırklarda ve yavrularda birkaç saat içinde ilerleyebilir.
Dışkının görünümü. Sulu mu, yumuşak mı? İçinde kan var mı? Kan taze kırmızı mı, yoksa dışkı siyah ve katran kıvamında mı? Mukus var mı? Yabancı bir madde görüyor musunuz?
Sıklık. Günde iki kez yumuşak dışkı ile saatte bir kez sulu dışkı arasında ciddi fark vardır.
Eşlik eden belirtiler. Kusma, ateş hissi, karın ağrısı (köpek dua pozisyonunda durabilir), iştahsızlık, kilo kaybı.
Sık karşılaşılan nedenler
- Ani mama değişikliği. En yaygın ve en kolay önlenen sebeptir. Mama geçişi birkaç güne yayılır.
- Çöpten ya da sokaktan yenen şeyler. Bozulmuş yiyecek, yağlı artık, kemik.
- Parazitler. Özellikle yavrularda. Düzenli korunmanın önemini iç ve dış parazit korunması yazısında anlattık.
- Bulaşıcı hastalıklar. Aşı programı tamamlanmamış köpeklerde ağır seyredebilir.
- Stres. Taşınma, pansiyon, evde yeni bir hayvan.
- Besin duyarlılığı. Tekrarlayan ishalde gündeme gelir.
- Yutulmuş cisim. Oyuncak parçası, çorap, kemik kırığı.
- Zehirli gıdalar. Bazı yaygın mutfak maddeleri köpekler için zararlıdır; listeyi köpekler için zehirli gıdalar yazısında topladık.
Evde ne işe yarar
Genel durumu iyi olan yetişkin bir köpekte, kısa süreli izlem sırasında şunlar destekleyicidir:
Temiz suya sürekli erişim. Su kabını kaldırmayın. Az ve sık içmesi teşvik edilebilir.
Sade ve kolay sindirilir bir geçiş beslenmesi. Yağsız, baharatsız, sade bir düzen birkaç gün uygulanabilir. Ne verileceğini ve ne kadar süreceğini veteriner hekiminize sormanız en doğrusudur; her köpekte aynı yaklaşım uygun olmaz.
Dinlenme. Uzun yürüyüş ve yoğun oyun bu günlerde ertelenir. Ancak tuvalet için sık dışarı çıkarmanız gerekir.
Kayıt tutma. Dışkı sayısı, görünümü ve saatleri. Bu not, muayenede en çok işe yarayan bilgidir.
Evde yapılmaması gerekenler
İnsan ishal ilacı vermeyin. Bazı etken maddeler köpeklerde ciddi yan etki yapar; bazı ırklarda ağır zehirlenme riski vardır. Ayrıca bağırsak hareketini baskılamak, enfeksiyon kaynaklı ishalde zararlı olabilir.
Ağrı kesici vermeyin. İnsanlar için üretilmiş ağrı kesiciler köpeklerde mide kanamasına ve böbrek hasarına yol açabilir.
Süt ve süt ürünlerini denemeyin. Pek çok köpek süt şekerini sindiremez.
Antibiyotiği kendi kararınızla başlatmayın. Evde kalan kutulardan ilaç verilmesi, hem teşhisi zorlaştırır hem direnç sorununu büyütür.
Ne zaman beklemek yok
Şu durumlarda izlem yapılmaz, kliniğe başvurulur:
- Dışkıda kan ya da siyah katran görünümü
- İshale eklenen tekrarlayan kusma
- Halsizlik, titreme, ayakta durmakta zorlanma
- Su içmemek ya da içtiğini hemen çıkarmak
- Karnın şişip gerilmesi, dokununca ağrı
- Yavru, yaşlı ya da süregelen hastalığı olan köpek
- Zehirli bir maddeye ya da yabancı cisme temas şüphesi
- İki günü aşan ve düzelme göstermeyen ishal
Susuz kalmayı nasıl fark edersiniz
İshalin asıl tehlikesi dışkının kendisi değil, kaybedilen sıvıdır. Evde bakabileceğiniz birkaç işaret vardır.
Dişeti. Sağlıklı bir köpekte dişeti nemli ve pembedir. Kuru, yapışkan ya da soluk dişeti uyarıdır.
Deri esnekliği. Ense derisini hafifçe kaldırıp bıraktığınızda hemen eski haline dönmesi beklenir. Yavaş dönüyorsa sıvı kaybı ilerlemiştir.
Göz ve enerji. Çökük görünen gözler, sürekli uyuklama ve çağrıya tepkisizlik geç kalınmış tablonun işaretidir.
Bu işaretler tek başına teşhis değildir; ancak bir tanesini bile görüyorsanız izlem süresi biter, kliniğe başvurulur. Küçük ırklarda ve yavrularda bu işaretlerin ortaya çıkması için geçen süre çok kısadır.
Kliniğe giderken
Yanınıza mümkünse taze bir dışkı örneği alın; temiz, kapalı bir kap yeterlidir. Örnek, parazit değerlendirmesini aynı gün mümkün kılar.
Ayrıca şunları hazırlayın: belirtilerin başlangıç saati, dışkı sayısı, son yediği şeyler, kullandığı ilaçlar, son parazit ve aşı tarihleri. Hazırlığın tamamını veterinere gitmeden önce hazırlık yazısında bulabilirsiniz.
Tekrarlayan ishale ayrı bakılır
Birkaç haftada bir tekrarlayan ishal, geçici bir sorun değildir. Besin duyarlılığı, iltihabi bağırsak hastalığı, pankreas sorunları ve parazitler bu tablonun arkasında olabilir. Tekrarlayan vakalarda hekiminiz mama denemesi, dışkı incelemesi ya da kan tahlili planlayabilir.
Bu süreçte en çok işe yarayan şey, sizin tuttuğunuz kayıttır. Hangi tarihte, hangi mamayla, hangi dışkı düzeni görüldü? Birkaç haftalık basit bir not, aylarca süren deneme yanılmayı kısaltır. Kliniğinizin hasta dosyasını dijital tutması da bu takibi kolaylaştırır.
Özetle
İshalde asıl ölçüt dışkının kendisi değil, köpeğinizin genel halidir. Neşeli, su içen bir yetişkinde kısa izlem düşünülebilir; kan, kusma, halsizlik ya da yavru-yaşlı grubunda bekleme yapılmaz. Evde insan ilacı denemeyin, dışkı örneğini yanınıza alın ve kliniği arayın.