Tek oran varsaymak en pahalı hatadır
Bir veteriner kliniğinin gün sonu raporunda üç ayrı KDV oranı ve bir istisna birlikte görünebilir. Aynı hasta sahibine aynı ziyarette satılan muayene, aşı, mama ve şampuan aynı orana tabi değildir.
Kliniklerin en sık yaptığı hata, ürün kartına bir kez oran yazıp bir daha bakmamaktır. İkinci en sık hata, internette bulunan eski bir yazıdan oran almaktır.
Güncel tablo
Çerçeve 2007/13033 sayılı Karardır: genel oran yüzde 20, (I) sayılı listede yüzde 1, (II) sayılı listede yüzde 10. Yüzde 10 ve yüzde 20 oranları 7346 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile değişmiş ve 10/07/2023'te yürürlüğe girmiştir.
| Kalem | Oran | Dayanak |
|---|---|---|
| Veteriner hekimlik hizmeti (koruyucu, teşhis, tedavi, rehabilitasyon, ambulans) | %10 | (II) sayılı liste, B/21 |
| Ruhsatlı veteriner ispençiyari ve tıbbi müstahzarlar (veteriner ilacı) | %10 | (II) sayılı liste, B/20 |
| Aşılar, antiserumlar, immunglobulinler | %10 | (II) sayılı liste, B/17 |
| Veteriner kozmetiği (şampuan, bakım ürünü) | %20 | B/20 kozmetikleri hariç tutuyor |
| Kedi-köpek maması | %20 | İndirimli listelerde yok; KDVK 13/1-ı metni mamaları hariç tutuyor |
| Yem (karma yem, kaba yem, küspe, kepek, saman, yonca) | İSTİSNA | KDVK md. 13/1-ı |
| Veterinerlikte kullanılan tıbbi cihaz | Netleştirilmeli | (II) sayılı liste B/22 beşerî cihaz yönetmeliklerine atıf yapıyor |
Son satırı kesin dille yazmıyoruz. (II) sayılı listenin ilgili sırası beşerî tıbbi cihaz mevzuatına atıf yaptığı için, veterinerlikte kullanılan cihaz ve sarf malzemesinin hangi orana gireceği tek başına metinden çıkmıyor. Katalogunuzda cihaz ve sarf kalemi varsa bunu mali müşavirinize sorun.
Bayat rakam tuzağı
Bu bölümü atlamayın. İnternette, eski forum yazılarında ve 2023 öncesi özelgelerde hâlâ şu rakamlar dolaşıyor:
- Veteriner hizmeti ve ilacı için yüzde 8 — eski. Doğrusu yüzde 10.
- Mama için yüzde 18 — eski. Doğrusu yüzde 20.
Bu rakamlar 10/07/2023 öncesine aittir. Eski bir özelgenin mantığı hâlâ geçerli olabilir, rakamı değildir. Bir kaynakta farklı oran görürseniz, o kaynağın tarihine bakın.
İstisna, sıfır oran değildir
Yem kalemlerinde en sık yapılan teknik hata budur. Belgeye "KDV yüzde 0" yazmak yanlıştır.
İstisna, verginin hiç doğmadığı bir hâldir ve belgede istisna kodu ile gerekçesi gösterilir. Yüzde 0 ise vergiye tabi ama oranı sıfır olan bir işlemi anlatır. Muhasebe ve beyanname tarafında ikisi farklı yerlere düşer.
Yazılımınızda yem kalemleri için ayrı bir istisna alanı yoksa, o kalemleri yüzde 0 olarak işlemek yerine mali müşavirinizle doğru kodu belirleyin.
Oranı kalem kartına sabitlemek neden risklidir
KDV oranları Cumhurbaşkanı Kararı ile bir gecede değişebiliyor. 2023'te yaşanan tam olarak buydu.
Bu yüzden iyi kurulmuş bir kayıt sisteminde oran, ürün kartına yazılı sabit bir sayı değildir; tarih aralıklı bir oran tablosundan çözülür. Geçmiş tarihli bir belge yeniden görüntülendiğinde o günün oranını gösterir, bugünün oranını değil.
Kliniğinizde bu düzeni kurmanın pratik yolu, ürünleri kalem kartında bir KDV kategorisine bağlamaktır: hizmet, veteriner ilacı, aşı, kozmetik, mama, yem ve diğer. Oran değiştiğinde yüzlerce kartı değil, tek bir kategoriyi güncellersiniz.
Stok ve ürün kartı düzenini stok, ilaç ve miat yönetimi yazısında ayrıca ele aldık.
Kozmetik mi, veteriner tıbbi ürünü mü?
Rafınızdaki bir şampuanın yüzde 10 mu yüzde 20 mi olduğu, ambalajındaki iddiaya değil ruhsat türüne bağlıdır. Ruhsatlı veteriner tıbbi ürünü ile veteriner kozmetiği farklı kalemlerdir.
Bu, katalog kurarken atlanan bir adımdır. Her ürün için ruhsat türünü tedarikçinizden yazılı isteyin ve ürün kartına işleyin. Denetimde "biz böyle biliyorduk" savunması işe yaramaz.
KDV tevkifatı: yalnız kamu alıcısında
Bir de tevkifat başlığı var ve dar bir alanda çalışır.
Bir özelgede, veterinerlik hizmetlerinin 5018 sayılı Kanuna ekli cetvellerde yer alan idare, kurum ve kuruluşlara verilmesi hâlinde KDV Genel Uygulama Tebliği'nin "Diğer Hizmetler" kapsamında 5/10 oranında tevkifata tabi olduğu belirtilmiştir. Örnek alıcı olarak bir il emniyet müdürlüğü gösterilmiştir.
Pratikte bu, belediye barınağı, emniyet birimleri, üniversite ve bakanlık gibi müşterilerde karşınıza çıkar. Özel sektör ve gerçek kişi müşteride çıkmaz.
Kısmi tevkifatta uygulanan alt tutar sınırını doğrulanmış bir kaynakta bulamadık. Kamu müşteriniz varsa güncel eşiği mali müşavirinize sorun.
Gelir vergisi stopajı ise ayrı bir konudur ve serbest meslek erbabını ilgilendirir; onu veteriner hekim serbest meslek erbabı mı yazısında anlattık.
Belgede oranın doğru görünmesi zorunludur
Hem e-Fatura hem e-Arşiv Fatura için tebliğ, belgede malın ya da işin nev'i, miktarı, fiyatı ve tutarı yanında vergi türü, oranı ve tutarının bulunmasını arar. e-Serbest meslek makbuzunda da KDV tutarlarının ayrıntılı gösterilmesi istenir.
Yani oran yalnız muhasebe kaydında değil, hasta sahibinin eline geçen belgede de doğru görünmek zorundadır. Belge tarafını e-Fatura ve e-Arşiv zorunluluğu yazısında ele aldık.
Tek fişte dört farklı satır: örnek
Diyelim ki bir hasta sahibi kliniğinizden ayrılırken şu dört kalem aynı belgeye giriyor:
| Satır | Kategori | Oran |
|---|---|---|
| Genel muayene | Veteriner hekimlik hizmeti | %10 |
| Kuduz aşısı uygulaması | Aşı | %10 |
| Ruhsatlı antiparaziter | Veteriner ilacı | %10 |
| Bakım şampuanı | Veteriner kozmetiği | %20 |
Aynı sepete bir de yem kalemi girseydi, o satır oranla değil istisna olarak işlenecekti.
Bu tablo iki şeyi gösterir. Birincisi, tek oranlı bir belge şablonu veteriner kliniğinde çalışmaz. İkincisi, kalem kartındaki kategori yanlışsa hata belgeye taşınır ve beyanname tarafında da sürer.
En sık karşılaştığımız iki yanlış eşleme şudur: bakım şampuanının ilaç kategorisine, mamanın ise yem kategorisine konması. İkisi de oranı aşağı çeker ve eksik beyan doğurur.
Klinik için üç maddelik kontrol listesi
- Katalogunuzu kategoriye bağlayın. Her kalem hizmet, ilaç, aşı, kozmetik, mama, yem ya da diğer kategorilerinden birine düşsün.
- Oranı tarihe bağlayın. Geçmiş belgeler o günün oranıyla görünsün.
- Yem kalemlerini istisna olarak işaretleyin. Yüzde 0 olarak değil.
Bu üç adım, bir oran değişikliğinde kliniğinizi bir günde uyumlu hâle getirir.
Uyarı. Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; mali ya da hukuki danışmanlık değildir. KDV oranları Cumhurbaşkanı Kararı ile değişebilir; bu yazıdaki oranlar 19.09.2026 itibarıyla derlenmiştir. Kendi kalem listeniz için mali müşavirinize danışın.