Önce planlama: gebelik bir karar mıdır
Kedi ve köpeklerde gebeliklerin önemli bölümü planlanmadan gerçekleşir. Planlanmamış gebelik hem anne sağlığı hem de doğacak yavruların geleceği açısından ciddi bir sorumluluktur. Yavruların tamamına sorumlu sahip bulmak, sanıldığından zordur.
Üretim düşünmüyorsanız kısırlaştırma en güvenilir yoldur. Zamanlaması ve dikkat edilmesi gerekenler için kısırlaştırma ne zaman yapılmalı yazımıza bakabilirsiniz.
Gebelik zaten başladıysa bundan sonrası takip meselesidir. Bu yazı, o takibi anlatıyor.
Gebeliğin doğrulanması ve takibi
Gebeliği evde tahmin etmeye çalışmak yanıltıcıdır. Karın büyümesi geç ortaya çıkar ve başka durumlarla karışabilir. Doğrulama klinikte yapılır.
Veteriner hekim, gebeliğin dönemine göre farklı yöntemler kullanır. Erken dönemde ultrasonografi, ilerleyen dönemde ise yavru sayısını değerlendirmek için radyografi tercih edilebilir. Yavru sayısını bilmek doğum sırasında kritik bir avantajdır: doğumun tamamlanıp tamamlanmadığını bu bilgi olmadan anlamak zordur.
Takip görüşmelerinde hekiminizle şunları netleştirin:
- Tahmini doğum tarihi ve tarih aralığı
- Beslenmenin nasıl ayarlanacağı
- Kullanılan tüm ilaç ve parazit ürünlerinin gebelikte uygun olup olmadığı
- Doğum gecesi ulaşabileceğiniz numara ve en yakın 24 saat açık klinik
Son madde, süreçteki en değerli hazırlıktır.
Beslenme ve günlük yaşam
Gebeliğin ilerleyen döneminde ve emzirme sırasında enerji ihtiyacı belirgin biçimde artar. Bu ihtiyacı karşılamanın yolu, porsiyonu rastgele büyütmek değildir. Hekiminiz genellikle yaşam evresine uygun bir mamaya geçişi ve öğün sayısının artırılmasını önerir. Karın alanı daraldığı için tek seferde büyük porsiyon yemek zorlaşır; küçük ve sık öğünler daha uygundur.
Mama seçiminde dikkat edilecekleri mama seçimi nasıl yapılır yazımızda ele aldık. Gebelikte ürün değişikliğini kendi başınıza yapmayın.
Takviyeler konusunda tek bir kural var: hekim önerisi olmadan takviye verilmez. Özellikle kalsiyum içeren ürünlerin gebelik döneminde bilinçsiz kullanımı zararlı olabilir.
Günlük yaşamda:
- Ağır egzersizden kaçının, hafif ve düzenli hareketi sürdürün
- Stresli ortam değişikliklerini gebeliğin son dönemine denk getirmeyin
- Parazit koruma planını hekiminizle güncelleyin; her ürün gebelikte uygun değildir
- Diğer hayvanlarla teması, annenin toleransına göre ayarlayın
Doğum hazırlığı
Doğum için sakin, ılık, hafif loş ve trafiği olmayan bir köşe hazırlayın. Yeterince geniş, kenarları annenin rahatça girip çıkabileceği ama yavruların dışarı yuvarlanmasını engelleyecek yükseklikte bir kutu uygundur. İçine yıkanabilir, kolay değiştirilebilir örtüler koyun.
Hazırlığı doğum tarihinden birkaç hafta önce yapın ve anneyi o alana alıştırın. Hazırlanan yeri beğenmeyip dolap içine ya da yatak altına çekilen hayvanlar sık görülür; alanı erken tanıtmak bu riski azaltır.
Yanınızda bulunması yararlı olanlar:
- Temiz havlular ve tek kullanımlık örtüler
- Not defteri ve saat: kasılmaların başlangıcı ve her yavrunun doğum saati
- Yavruları tartmak için hassas bir mutfak tartısı
- Veteriner hekim ve acil klinik telefonları, önceden kayıtlı
- Araç anahtarı ve taşıma kabı, hazır durumda
Bu liste bir müdahale seti değildir. Amaç, gerektiğinde hızlı hareket edebilmektir.
Doğum sırasında sizin rolünüz
Rolünüz gözlemcidir. Sakin kalın, ortamı sessiz tutun, ışığı kısın ve anneyi kurcalamayın. Çoğu doğum, insan müdahalesi olmadan tamamlanır.
Not tutmak en yararlı katkınızdır. Şunları yazın:
- Güçlü kasılmaların başladığı saat
- Her yavrunun doğum saati
- Yavruların emmeye başlayıp başlamadığı
- Annenin genel durumu
Bu notlar, kliniğe başvurmanız gerekirse hekimin en hızlı karar vermesini sağlar.
Vakit kaybetmeden kliniğe gitmeyi gerektiren işaretler
Doğum, hızlı ciddileşebilen süreçlerden biridir. Aşağıdaki durumlarda beklemeyin, önce telefonla haber verip yola çıkın:
- Güçlü ve düzenli ıkınma sürdüğü hâlde yavru gelmiyorsa. Genel kabul, bu durumun yarım saati aşmasının değerlendirme gerektirdiği yönündedir.
- Yavrular arasında uzun bir duraklama olur ve anne rahatsız görünürse.
- Doğum başlamadan koyu yeşil, kahverengi ya da kötü kokulu akıntı gelirse.
- Belirgin ve süren kanama varsa.
- Annede titreme, kas sertliği, huzursuzluk, dengesizlik görülürse. Emzirme döneminde ortaya çıkabilen bu tablo acil kabul edilir.
- Tahmini doğum tarihi geçtiği hâlde doğum başlamazsa.
- Anne halsizse, ateşi varsa ya da yavrularla ilgilenmiyorsa.
- Yavrular emmiyor, sürekli ağlıyor ya da soğuk hissediliyorsa.
Bu işaretlerin hiçbirinde evde müdahale önerilmez. Yavruyu çekmeye çalışmak, anneye ilaç vermek ya da takviye uygulamak zarar verebilir.
Yavruların geleceğini baştan planlamak
Gebelik takibinin çoğunlukla atlanan bir ayağı vardır: yavruların nereye gideceği. Bu planı doğumdan sonra yapmak, hem yavrular hem de siz için zorlayıcıdır.
Doğumdan önce şunları netleştirin:
- Kaç yavru için sorumlu sahip bulabilirsiniz?
- Sahiplendirmeyi hangi ölçütlerle yapacaksınız?
- Yavruların ilk aşı ve parazit uygulamaları kimin sorumluluğunda olacak?
- Sahiplendirme sonrası iletişimi sürdürecek misiniz?
- Sahip bulunamayan yavrular için planınız nedir?
Sahiplendirirken karşı tarafa vereceğiniz sağlık bilgileri de önemlidir. Yeni sahiplerin neye bakması gerektiğini sahiplenirken sağlık kontrol listesi yazımızda topladık.
Doğum sonrası ilk günler
İlk günlerde anne ve yavruları birlikte izleyin:
- Yavruların her gün düzenli kilo alması beklenir. Tartı kaydı tutun.
- Yavrular ısı düzenlemesini kendi başlarına yapamaz; ortam sıcaklığı önemlidir.
- Annenin iştahı ve su tüketimi artmış olmalıdır.
- Meme bölgesinde sertlik, kızarıklık ya da ısı artışı değerlendirme gerektirir.
- Kötü kokulu akıntı, ateş ve iştahsızlık beklemeden başvuru nedenidir.
Yavruların ilk veteriner ziyareti, aşı ve parazit takvimi ayrı bir plandır. Yavru kedide ilk veteriner ziyareti yazımız bu takvimi anlatıyor.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve veteriner muayenesinin yerine geçmez. Gebelik ve doğum takibi, hayvanınızı muayene eden veteriner hekimin yönetiminde yürütülür.