Sahiplenme bir karar, kontrol listesi ise bir başlangıç
Yeni bir kedi ya da köpek eve geldiğinde ilgi ve heyecan yüksektir. Bu yazının amacı o heyecanı azaltmak değil, ilk günlerde atlanan başlıkları görünür kılmaktır.
Baştan bir not: aşağıdaki kontrol listesi bir muayene değildir. Evde yapacağınız değerlendirme, kliniğe gitmeyi geciktirmek için değil, kliniğe daha iyi hazırlanmak için vardır.
Sahiplenme aynı zamanda bir taahhüttür. Kedi ve köpekler uzun yaşar; barınma, beslenme, düzenli veteriner bakımı ve seyahat dönemlerinde bakım, yıllara yayılan yükümlülüklerdir.
Sahiplenmeden önce on başlıklı kontrol
1. Genel görünüm ve davranış
Hayvan çevresine ilgili mi, uyaranlara tepki veriyor mu? Sürekli köşede duran, çağrıya tepkisiz, aşırı uyuşuk bir hayvan değerlendirme ister. Aşırı korku ya da saldırganlık da not edilir.
2. Gözler
Berrak mı, kızarıklık var mı? Yoğun ya da renkli akıntı, gözü kısma ve ışıktan rahatsızlık uyarı işaretidir. Göz belirtilerinin anlamını göz akıntısı ne anlama gelir yazımızda ele aldık.
3. Kulaklar
Kötü koku, koyu kirlenme, kızarıklık ya da sürekli baş sallama var mı? Yavrularda kulak uyuzu sık görülür ve bulaşıcıdır. Ayrıntısı kulak enfeksiyonu belirtileri yazımızdadır.
4. Burun ve solunum
Burun akıntısı, hapşırma, öksürük, hırıltılı ya da zorlu nefes alma var mı? Dinlenirken hızlı soluma değerlendirme gerektirir.
5. Ağız ve dişler
Diş etleri pembe mi? Ağızda kötü koku, kırık diş, diş eti kızarıklığı var mı? Yavrularda diş gelişimi ve kapanış da bakılır.
6. Deri ve tüy
Tüy matlığı, dökülme, kel alanlar, kabuklanma, kepek. Tüylerin arasına bakın: pire kiri, kene ya da sürekli kaşınma var mı? Parazit programını iç ve dış parazit korunması yazımızda anlattık.
7. Vücut kondisyonu
Fazla zayıf ya da fazla kilolu mu? Şişkin bir karın, özellikle yavrularda parazit yükünü düşündürebilir. Değerlendirme yöntemini evcil hayvanlarda obezite yazımızda tarif ettik.
8. Hareket
Topallama, yürürken tereddüt, koşarken uyumsuzluk var mı? Merdiven ve atlama hareketlerini gözleyin.
9. Dışkı ve idrar
Dışkı kıvamı normal mi, kan ya da mukus var mı? İdrar yaparken zorlanma gözleniyor mu? Mümkünse bakıcıdan son günlerin gözlemini isteyin.
10. Belgeler ve geçmiş
- Aşı karnesi ve uygulanan aşıların tarihleri
- Mikroçip numarası ve kayıt durumu
- İç ve dış parazit uygulamalarının tarihleri
- Kısırlaştırma durumu
- Geçirilmiş hastalıklar ve tedaviler
- Hangi mamayla beslendiği ve günlük miktarı
- Anne ve kardeşleri hakkında bilgi
Aşı takviminin nasıl işlediğini kedi ve köpeklerde aşı takvimi yazımızda, mikroçip ve kayıt yükümlülüğünü ise mikroçip zorunluluğu ve kayıt işlemleri yazımızda anlatıyoruz.
Belgelerin eksik olması tek başına vazgeçme nedeni değildir; ama hekiminizin bunu bilmesi gerekir. Bilgi eksikse plan sıfırdan kurulur.
Nereden sahiplenmeli
Barınaklar, yerel yönetimlerin sahiplendirme birimleri ve hayvan koruma dernekleri, sahip bekleyen çok sayıda kedi ve köpeğe ev bulmaya çalışır. Sahiplendirme yapan kişi ya da kurum size hayvanın geçmişini anlatabiliyor, belgelerini gösterebiliyor ve sonrasında iletişimi sürdürmeye açıksa bu iyi bir işarettir.
Sorular sormaktan çekinmeyin: hayvan ne zamandır onlarda, hangi ortamda yaşadı, başka hayvanlarla ve çocuklarla nasıl, geçmişte hangi tedaviyi gördü.
İlk hafta planı
İlk günler. Sessiz ve sınırlı bir alan hazırlayın. Yeni gelen hayvana tüm evi birden açmak, özellikle kedilerde stres yaratır. Su, mama, kum kabı ve saklanabileceği bir köşe aynı alanda olsun.
Veteriner muayenesi. İlk günlerde yapılır. Bu muayenede genel durum, parazit değerlendirmesi, aşı planı ve gerekiyorsa kısırlaştırma zamanlaması konuşulur. Kısırlaştırma ne zaman yapılmalı yazımız bu konuya ayrılmıştır.
Evdeki diğer hayvanlar. Yeni geleni ilk dönemde ayrı tutmak, bulaşıcı hastalık riskini azaltır. Tanıştırma kademeli yapılır: önce koku, sonra kapı aralığından görüş, sonra kısa ve denetimli karşılaşmalar.
Beslenme. Geldiği yerde kullanılan mamayla devam edin ve değişimi kademeli yapın. Ani değişiklik sindirim şikâyeti yaratır. Mama seçimi nasıl yapılır yazımız geçiş kurallarını anlatıyor.
Ev güvenliği. Balkon ve pencerelere güvenlik ağı, kabloların toplanması, temizlik ürünlerinin kilitlenmesi, ilaçların kaldırılması ve riskli bitkilerin uzaklaştırılması. Kediler için zehirli bitkiler yazımızdaki listeyi gözden geçirin.
Kimlik ve kayıt. Mikroçip ve kayıt işlemlerini geciktirmeyin. Tasma künyesine güncel telefon numaranızı yazdırın.
İlk aylarda kurulacak düzen
İlk haftayı atlattıktan sonra sıra kalıcı düzeni kurmaya gelir. Bu dönemde atılan adımlar, sonraki yılların çoğunu belirler.
- Aşı ve parazit takvimi. Başlanan seriyi tamamlayın; eksik bırakılan tekrarlar koruma sağlamaz.
- Kısırlaştırma planı. Zamanlamayı hekiminizle konuşun ve takvime alın.
- Tartı kaydı. Özellikle yavrularda düzenli tartı, gelişimin en iyi göstergesidir.
- Bakım alışkanlıkları. Tırnak kesimi, diş fırçalama, tüy tarama ve kulak kontrolü küçük yaşta alıştırıldığında ömür boyu kolay olur.
- Taşıma kabına alıştırma. Kabı evin bir parçası yapın; klinik ziyaretleri bu sayede sorunsuz geçer.
- Sosyalleşme. Farklı ses, yüzey, insan ve durumlarla kademeli ve olumlu tanışma, ileride davranış sorunlarının önüne geçer.
Erken dönemin davranış üzerindeki etkisini davranış sorunlarında uzman desteği yazımızda ele aldık.
Bütçe ve beklenmeyenler
İlk yıl; aşı, parazit koruması, kısırlaştırma, mikroçip, mama, kum, taşıma kabı ve temel ekipman gibi kalemleri içerir. Bunların yanına beklenmeyen durumlar için bir pay ayırmak gerekir. Maliyet başlıklarını ve sigorta seçeneklerinin nasıl değerlendirileceğini veteriner masrafları ve evcil hayvan sigortası yazımızda ele aldık.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve veteriner muayenesinin yerine geçmez. Evde yapacağınız kontrol, ilk veteriner muayenesini geciktirmek için değil, o muayeneye hazırlanmak içindir.