Neden ilk günler
Yavru kedi eve geldiğinde aklınızdaki ilk soru genellikle mama ve kum olur. Veteriner ziyareti ise "aşı zamanı gelince" diye ertelenir. Oysa ilk muayenenin amacı yalnız aşı yapmak değildir.
Yavrular küçük ve dayanıksızdır. Kilo kaybı, susuz kalma ve ateş düşmesi yetişkinlere göre çok daha hızlı ilerler. Bir sorun varsa erken görülmesi, sonucu doğrudan değiştirir.
İkinci sebep evdeki diğer hayvanlardır. Yeni gelen yavru; parazit, mantar ya da bulaşıcı bir solunum yolu etkeni taşıyor olabilir. Muayeneyi tanıştırmadan önce yaptırmak, hem yavruyu hem evdeki kediyi korur.
Bu yazı genel bir yol haritasıdır; veteriner muayenesinin yerine geçmez.
İlk muayenede neler yapılır
Muayene, hayvana dokunmadan önce sizi dinlemekle başlar. Yavrunun nereden geldiği, kaç günlük olduğu, neyle beslendiği ve varsa şikâyetler kayda geçer.
Ardından fizik muayene gelir:
- Tartı ve genel gelişim. İlk kilo, sonraki tüm takibin başlangıç noktasıdır.
- Ağız ve diş. Süt dişlerinin durumu yaş tahmininde yardımcı olur; damak yarığı gibi doğuştan sorunlar burada görülür.
- Göz ve burun. Akıntı, kapaklarda yapışma ve hapşırık yavrularda sık rastlanan üst solunum yolu tablosunun işaretidir.
- Kulak. Kaşıntı, koyu kirlenme ve koku değerlendirilir.
- Deri ve tüy. Pire, kene ve dökülen tüylü alanlar aranır.
- Karın, kalp ve akciğer. Fıtık, şişkinlik ve üfürüm bu aşamada yakalanır.
- Popo bölgesi. İshal izi ve gözle görülebilen parazitler değerlendirilir.
Hekim genellikle bu muayeneden sonra aşı ve parazit programını planlar. Kedi ve köpeklerde aşı takvimi yazımız programın nasıl ilerlediğini anlatıyor.
Yanınızda ne götürmelisiniz
Hazırlıklı gitmek, ziyareti hem kısaltır hem verimli kılar:
- Taşıma kabı. Kucakta taşımak güvenli değildir; klinikte ürken bir yavru elden kaçabilir.
- Taze dışkı örneği. Birkaç saatlik, temiz bir kapta. Parazit değerlendirmesi aynı gün yapılabilir.
- Varsa belgeler. Sahiplendiğiniz yerden gelen aşı kartı, mikroçip numarası, önceki uygulama kayıtları.
- Mama bilgisi. Marka ve tür; kutunun fotoğrafı yeter.
- Soru listesi. Muayene odasında akla gelmez; yazılı gitmek işe yarar.
Ziyaret öncesi hazırlığın tamamını veterinere gitmeden önce hazırlık yazısında topladık.
Taşıma kabı savaşını kaybetmemek
Kediler taşıma kabını çoğu zaman yalnız kötü günlerle ilişkilendirir. Bunu daha başından değiştirebilirsiniz.
Kabı dolapta saklamak yerine evin bir köşesinde açık bırakın. İçine yumuşak bir örtü ve hayvanın kokusunu taşıyan bir bez koyun. Ödül mamasını ara sıra kabın içine bırakın. Yavru kabı "yakalandığım yer" değil "uyuduğum yer" olarak tanırsa, sonraki on beş yıl boyunca her ziyaret kolaylaşır.
Evde ilk haftalar
İlk muayene iyi geçtiyse evde izleyeceğiniz birkaç başlık kalır.
İştah ve kilo. Yavrular sık ve az yer. Bir öğünü atlamak tek başına alarm değildir; ama bir günü aşan iştahsızlık yavruda hızla sorun yaratır.
Kum kabı. Günlük dışkı ve idrar düzenini bilmeniz gerekir. Sulu, kanlı ya da mukuslu dışkı değerlendirilmelidir.
Enerji. Yavru kediler ya tam gaz oynar ya da derin uyur. Arada uzun süre duran, oyuna tepkisiz, bir köşede büzülen yavru izlenmez, götürülür.
Ev güvenliği. İp, oltu, saç lastiği, düğme ve ilaç kutuları yavru kedinin ilgisini çeker. Yutulan ip cerrahi bir acile dönüşebilir. Evdeki bitkilerin bir kısmı da kediler için risklidir; yeni bir saksıyı eve almadan önce türünü araştırmanızda fayda vardır.
Beslenme ve kum kabı: ilk ayın iki başlığı
Yavru kediler yetişkinlerden farklı beslenir. Büyüme döneminde enerji ve protein ihtiyacı yüksektir; bu yüzden yavrulara özel formüller kullanılır. Marka değişikliği gerekiyorsa birkaç gün içinde kademeli yapın; ani geçiş çoğu yavruda ishale yol açar.
İnek sütü yaygın bir yanlıştır. Pek çok kedi süt şekerini sindiremez ve sonuç ishaldir. Su ise her zaman erişilebilir olmalıdır. Mama seçiminde etiketteki yaş grubuna ve içeriğe bakmak, fiyat karşılaştırmasından daha önemlidir.
Kum kabı tarafında üç kural işe yarar: kabı yemek ve su kabından uzak tutun, kenarları yavrunun tırmanabileceği kadar alçak seçin, evde birden çok kedi varsa kedi sayısından bir fazla kap bulundurun. Yavru kum kabını kullanmıyorsa önce kabın yerini ve kumun türünü değerlendirin; sorun çoğu zaman inatta değil, düzendedir. Kum kabını gürültülü bir çamaşır makinesinin yanına ya da yavrunun ulaşmakta zorlanacağı bir köşeye koymak, en sık yapılan hatadır. İlk haftalarda kabı yavrunun uyuduğu odaya yakın tutmak, kazaları belirgin biçimde azaltır.
Beklemeye gelmeyen belirtiler
Yavru kedilerde durum hızlı bozulur. Aşağıdakiler randevu beklemeyi değil, kliniği aramayı gerektirir:
- Bir günden uzun süren iştahsızlık
- Tekrarlayan kusma ya da sulu ishal
- Dokununca soğuk gelen, kıpırdamayan yavru
- Nefes alırken hırıltı, karnın belirgin şekilde inip kalkması
- Gözlerin tamamen kapanması, yoğun sarı akıntı
- Yutulmuş olabileceğini düşündüğünüz ip, iğne ya da küçük cisim
Kusmanın hangi durumda acil sayıldığını kedilerde kusma yazısında ayrıntılandırdık.
Kayıt tutmanın değeri
Yavrunun ilk kilosu, ilk aşısı ve ilk parazit uygulaması küçük ayrıntılar gibi görünür. Yıllar sonra "bu kilo bu hayvan için normal mi" sorusunun cevabı tam olarak oradadır.
Hasta dosyasını dijital tutan klinikler bu geçmişi kaybetmez; aşı ve parazit tekrarı yaklaştığında hatırlatma gönderir. Kliniğinize hasta dosyanızın sistemde tutulup tutulmadığını sorun. Bu düzeni kuran klinikler için geliştirdiğimiz çözümü veteriner klinikleri sayfasında anlatıyoruz.
Özetle
Yavru kedi için ilk veteriner ziyareti, sorun çıktığında değil, sorun çıkmadan önce yapılır. Taşıma kabını dost hale getirin, dışkı örneğini unutmayın, ilk kiloyu kayda geçirin. Gerisini düzenli takip halleder.